S-peptid

S-peptid tahlili endokrinologlar arsenalidagi eng muhim vositadir. U quyidagilar uchun tayinlanadi:

1. Qandli diabetni differensial tashxislash. 1-tur diabetni (o‘z beta-hujayralari yemirilgan va S-peptid nolga intilgan holat) 2-tur diabetdan (insulin ko‘p ishlab chiqarilgan, S-peptid yuqori, biroq hujayralar unga sezgir emas) aniq ajratish uchun.
2. Insulin ukollarini tayinlash masalasini hal qilish. 2-tur diabeti uzoq davom etayotgan bemorlarda oshqozon osti bezi vaqt o‘tishi bilan holdan toyadi. S-peptidning pasayishi shifokorga tabletkalar endi ishlamayotganini va insulin terapiyasiga o‘tish vaqti kelganini bildiradi.
3. Insulinomani tashxislash. Qonga nazoratsiz ravishda juda katta miqdorda insulin va S-peptid chiqarib, qandning xavfli pasayishini (gipoglikemiyani) keltirib chiqaradigan oshqozon osti bezining xavfsiz o‘smasi.
4. Operatsiyalardan keyingi holatni nazorat qilish. Oshqozon osti bezi qisman jarrohlik yo‘li bilan olib tashlangandan keyin uning funksiyasini baholash.
5. Yashirin gipoglikemiyani aniqlash. Bemorda qand nima uchun pasayayotganini — ichki patologiya tufaylimi yoki insulin preparatlarini yashirin (noto‘g‘ri) yuborish tufaylimi — tushunish uchun.

S-peptidning ortgan darajasi quyidagilarni ko‘rsatishi mumkin:

• 2-tur qandli diabet (insulinrezistentlik bosqichi, bunda bez holdan toyguncha ishlaydi);
• Insulinoma (oshqozon osti bezi o‘smasi);
• Surunkali buyrak yetishmovchiligi (chunki S-peptidni qondan aynan buyraklar chiqaradi);
• Ayrim qand tushiruvchi dorilarni (masalan, sulfonilmochevina hosilalarini) qabul qilish.

S-peptidning pasaygan darajasi quyidagilarda kuzatiladi:

• 1-tur qandli diabet (insulinning mutlaq tanqisligi);
• Og‘ir, qarovsiz qolgan 2-tur qandli diabet (oshqozon osti bezining holdan toyish bosqichi);
• Sun’iy insulin yuborilishi tufayli yuzaga kelgan gipoglikemiya holati (bunda sun’iy insulinning o‘zi S-peptidni saqlamaydi, o‘z insulinining ishlab chiqarilishi esa bloklanadi).