Glyukozaga ekspress-tahlil (qondagi qandni tez aniqlash)

Tahlil endokrinologlar, tez yordam shifokorlari, terapevtlar tomonidan tayinlanadi, shuningdek quyidagi hollarda bemorning shaxsiy xohishiga ko‘ra bajariladi:

1. O‘tkir gipoglikemiya (qandning tushib ketishi) alomatlari: to‘satdan keskin holsizlik, kuchli ochlik hissi, sovuq yopishqoq ter, qo‘llarning titrashi (tremor), yurak urishining tezlashishi, bosh aylanishi, qo‘rquv hissi, xulq-atvorning noadekvatligi.
2. O‘tkir giperglikemiya (yuqori qand) alomatlari: yaqqol kuchli chanqoq, og‘iz qurishi, tez-tez va ko‘p siyish (poliuriya), nafas chiqarilgan havoda atseton hidi, tez charchash, ko‘rishning xiralashishi.
3. 1 va 2-tur qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda qand darajasini shoshilinch baholash.
4. Funksional sinamalar (PGTT) yoki muolajalarni o‘tkazishga tezkor ruxsat olish zarurati.
5. Qandli diabetga rejali profilaktik skrining.

• Glyukoza darajasining oshishi (Giperglikemiya — och qoringa >6,1 mmol/l):
  • 1 yoki 2-tur qandli diabet, gestatsion diabet.
  • Och qoringa glikemiyaning buzilishi yoki glyukozaga tolerantlikning buzilishi (prediabet).
  • O‘tkir yoki surunkali pankreatit, oshqozon osti bezi jarohatlari yoki undagi operatsiyalar.
  • O‘tkir stress, miokard infarkti, insult, og‘ir jarohat, kuyishlar (kontrinsulyar gormonlarning ajralib chiqishi).
  • Dori qabul qilish: glyukokortikoidlar, tiazid diuretiklar, oral kontratseptivlar, adrenalin.
  • Endokrin patologiyalar: Itsenko-Kushing sindromi, feoxromotsitoma, akromegaliya, gipertireoz.

• Glyukoza darajasining pasayishi (Gipoglikemiya — <3,9 mmol/l):
  • Insulin yoki tabletka shaklidagi qandni pasaytiruvchi dorilar (sulfonilmochevina) dozasining oshirib yuborilishi.
  • Insulin yuborilgandan keyin ovqatni o‘tkazib yuborish yoki uglevodlar yetishmasligi.
  • Haddan tashqari yoki odatlanilmagan jismoniy zo‘riqish.
  • Och qoringa alkogol qabul qilish.
  • Insulinoma (oshqozon osti bezining gormonal faol o‘smasi).
  • Og‘ir buyrak usti bezi yoki jigar yetishmovchiligi.

Butun kapillyar / venoz qonda glyukozaning maqsadli me’yorlari:

• Och qoringa (sog‘lom kattalarda):
  • Me’yor: 3,3–5,5 mmol/l (kapillyar butun qon uchun) yoki 4,0–6,1 mmol/l (venoz plazma uchun).
• Ovqatdan 2 soat o‘tgach (postprandial glikemiya):
  • Me’yor: <7,8 mmol/l.
• Kun davomidagi tasodifiy nuqta (ovqat qabul qilishdan qat’i nazar):
  • Me’yor: <11,1 mmol/l.

Og‘ishlarni izohlash: